Każdy kto kocha kuchnię musi kiedyś odkryć Apicjusza! Ja właśnie go odkrywam (czego trochę się wstydzę bo jako archeolog powinienem był chyba odkryć go wcześniej…:)) i pewnie jeszcze długo będę pod jego wrażeniem. Rzymski kucharz i sybaryta, z czasów końca republiki, pozostawił nam całkiem pokaźny zbiór informacji przepisów, z których śmiało można korzystać choć niektóre składniki trudno będzie dziś zdobyć :).

Trzeba wam bowiem wiedzieć, że choć to oczywiście nie Rzymianie wymyślili kucharski fach i nie oni pierwsi tworzyli księgi z przepisami i poradami kuchennymi, to właśnie dzięki ich aktywności wiemy o starożytnym kuchennym rzemiośle najwięcej. Niestety nie przetrwały do naszych czasów greckie dzieła kulinarne, choć jak wiemy właśnie od Rzymian, było ich całkiem sporo. Grecką sztuką kuchenną zajmiemy się jednak kiedy indziej. Wróćmy do Apicjusza.

350px-apicius1709frMarcus Gavius czyli Apicjusz to domniemany autor dzieła O sztuce kulinarnej ksiąg dziesięć (łac. De re coquinaria libri decem) czyli jednego z niewielu zachowanych podręczników kucharskich czasów starożytnych. Urodzony około 25 roku p.n.e. pozostawił nam niewiele informacji na swój temat, a i te które dotrwały do naszych czasów można by spokojnie nazwać bardziej skandalizującymi niż historycznymi. Przypisywano mu homoseksualny romans z prefektem pretorianów Sejanem, przyjaźń ze słynnym wodzem Druzusem, opisywano jego monstrualny, odziedziczony po przodkach majątek, który miał przepuścić na kuchenne ekstrawagancje i biesiady. Niezbyt chyba lubiący go Seneka opisał jego rzekomo smutny koniec. Apicjusz miał popełnić samobójstwo nie mogąc znieść upokorzenia biedy, w którą uprzednio sam się wpędził. Jego dzieło O sztuce… znamy z późniejszego przekazu pochodzącego z IV-V wieku n.e. zaś pierwszy manuskrypt pochodzi dopiero z wieku IX. Nie wiemy zatem czy było to dzieło kompletne czy raczej długo po śmierci Apicjusza zebrano jego przepisy i zachowane fragmenty innych utworów. Na to mogłyby wskazywać dziwne, nie pasujące do czasów Apicjusza nazwy niektórych potraw jak np. Conchicla Commodiana, która wzięła swoja nazwę od panującego w końcu II wieku n.e. cesarza Kommodusa. Wiemy za to z relacji współczesnych Apicjuszowi, że był autorem kilku innych ksiąg takich jak słynne dzieło o sosach.

Niewątpliwym jest jednak jego wkład w rozwój sztuki kulinarnej i wiele inspiracji jakie stały się za jego sprawą udziałem jego następców na kuchennym tronie. Wiele z jego porad czy przepisów jest nadal aktualnych i pokazuje znaczną wiedzę nie tylko kucharską, ale i dietetyczną jaką dysponował Apicjusz i inni specjaliści sztuki kucharskiej przełomu er.

Do Apicjusza i jego kuchennych pomysłów będziemy jeszcze wracać wielokrotnie. Dziś mogę wam jedyne zdradzić, że mój ulubiony fragment dzieła Apicjusza to Rozdział XI, Księgi VII (O potrawach wykwintnych), poświęcony słodyczom i potrawom z kwaśnego mleka… :)…