Czy pokarm,który spożywali nasi przodkowie mógł mieć wpływ na szybkość naszej ewolucji? Być może jego skład takiego wpływu nie miał, ale w świetle najnowszych badań wydaje się, że metody jego obróbki jak najbardziej!

To dzięki umiejętności rozdrabniania surowego mięsa za pomocą narzędzi kamiennych, i jego łatwiejszemu przyswajaniu wyewoluowały u człowieka mniejsze zęby i płaska twarzoczaszka. To zaś wpłynęło na pojawienie się mowy, a być może również większego mózgu – uważają naukowcy Daniel Lieberman i Katherine Zink z Harvard University (USA), którzy w 2016 roku opublikowali wyniki swoich badań w czasopiśmie Nature.

Naukowcy przeprowadzili pewien eksperyment, w trakcie którego ochotnikom podawano różne typy pożywienia, które mogły być składnikami diety naszych odległych przodków. Następnie prowadzono analizę efektywności przyswajania pokarmu. Uczestnicy eksperyment jedli m.in. warzywa oraz surowe mięso kozy.

Próba porcjowania mięsa przy pomocy narzędzi krzemiennych

„Odkryliśmy, że ludzie nie potrafią jeść efektywnie surowego mięsa za pomocą swych nisko osadzonych zębów. Kiedy damy ludziom surową koźlinę, to żują i żują, i żują, po czym i tak ciągle pozostaje ona wielką grudą. Kiedy jednak obrobimy ją mechanicznie, nawet po prostu pokroimy, to efekty żucia są zdecydowanie lepsze” – wyjaśnia jeden z autorów badań.

Naukowcy zmierzyli także siłę mięśni, która jest potrzebna do przeżuwania oraz stopień rozdrobnienia pokarmu przed połknięciem. Okazało się, że zmiana diety, polegająca na wprowadzeniu do niej ok. 30 proc. rozdrobnionego mięsa oraz potłuczonych warzyw, sprawiła, że wysiłek wkładany w ich żucie oraz liczba ruchów przeżuwania wykonywanych dziennie spadły o 20 proc.

Człowiek nauczył się obrabiać pokarm termicznie, i w związku z tym zaczął używać mniejszej siły do jego przeżuwania, dopiero ok. 500 tys. lat temu. Tymczasem u przodków człowieka sprzed ponad 2 mln lat widocznie zwiększyła się objętość mózgu i reszty ciała, a co za tym idzie, wzrosły potrzeby energetyczne. Jednocześnie zmniejszyły się zęby i mięśnie żuchwy. Widać więc wyraźnie, że za zmiany w anatomii ludzkiej twarzoczaszki i zębów odpowiadać musiały inne czynniki.

Niewątpliwie przestawienie się na gotowany i pieczony pokarm zmieniło wiele w życiu naszych przodków, ale przestawienie się na bardziej kaloryczny pokarm oraz poddanie go intensywnej obróbce mechanicznej za pomocą kamiennych narzędzi mogło być – zdaniem naukowców z Harvardu – znacznie wcześniejszym czynnikiem przyspieszającym naszą ewolucję.

Wyniki tych badań pokazują także dobitnie jak ważne w życiu naszych przodków były krzemienne i kamienne narzędzia produkowane przez naszych przodków już w okresie dolnego paleolitu. Ich wytwarzanie  i wykorzystanie do konkretnych czynności jest jeszcze dla nas niejednokrotnie zagadką do rozwiązania, ale dzięki analizom i eksperymentom udaje się nam coraz lepiej zrozumieć „kulinarne” aktywności i odkrycia, które doprowadziły nas do czasów kuchenek mikrofalowych i thermomixów… 🙂

Tzw. pięściak czyli narzędzie krzemienne datowane na około 500 tys. lat p.n.e. znalezione przez nas podczas badań w Jordanii