SMAK CZASU

czyli dawno, dawno temu w kuchni…

Kategoria: jedzenie i wiedza

Kulinarne wynalazki ludzkości – rozdrabnianie pokarmów

Czy pokarm,który spożywali nasi przodkowie mógł mieć wpływ na szybkość naszej ewolucji? Być może jego skład takiego wpływu nie miał, ale w świetle najnowszych badań wydaje się, że metody jego obróbki jak najbardziej!

Czytaj dalej

W starym młynie…

Bez-nazwy-1Wakacyjne podróże prowadzą nas często do miejsc niezwykłych. Tak nasyconych przeszłością, że niemal słychać w nich głosy ludzi żyjących tu w dawnych czasach. Młyny wodne związane są z nami już niemal 2 tysiące lat i wciąż mówią do nas szumem wody i niezwykłościami swojej konstrukcji. No i oczywiście swoimi wspaniałymi produktami.

Czytaj dalej

Jak pierwsi Egipcjanie przechowywali swoje zapasy?

Wygląda na to, że nasz tegoroczny wyjazd do Egiptu się odwlecze… Wykopaliska miały się rozpocząć w pierwszych dniach lutego a nie wiadomo czy w ogóle uda nam się w tym roku wbić łopatę w ziemię faraonów, bo sytuacja w regionie jest bardzo napięta. Tymczasem gdy przeglądałem wyniki poprzedniego sezonu badań przyszło mi do głowy by napisać kilka słów o interesujących przedmiotach znalezionych przez nas właśnie w Tell el-Farcha kilka lat temu, mówiących wiele o gospodarce zbożowej wczesno-egipskiej ludności. Bo dziś, po kilkunastu latach wykopalisk nie ulega dla mnie wątpliwości, że przechowywanie i przetwórstwo zbóż stanowiło ważny element życia i gospodarki mieszkańców tej egipskiej osady.

Czytaj dalej

Gulasze, sosy i buliony z najstarszej książki kucharskiej świata

Książki kucharskie są nieodłącznym elementem dzisiejszej kuchni. Wielu „kuchennych celebrytów” wydaje swoje podręczniki gotowania lub książki z przepisami i recepturami. Który miłośnik kuchni choć raz nie zerknął do książek pięknej Nigelli Lawson czy przystojnego Jamiego Olivera, nie wspominając już o publikacjach polskich mistrzów kuchni. Niewiele osób jednak zdaje sobie zapewne sprawę, że historia podręczników gotowania jest tak stara jak nasza cywilizacja.

Czytaj dalej

Wieczerza Wigilijna vs. strawa z Betlejem

Tradycja wigilijnej wieczerzy liczy sobie, zdaniem wielu badaczy ponad 1500 lat, i choć w Polsce upowszechniła się na dobre dopiero w XVIII wieku, jej miejsce na liście świątecznych rytuałów jest niepoślednie. Poprzedza ona właściwe święto chrześcijańskie, wprowadzone około połowy IV wieku n.e. na pamiątkę narodzin Jezusa (dokładna data jest nam niestety nie znana). Sama wigilia kojarzy się większości z nas z uroczystą kolacją, suto zastawionym stołem i tradycyjnymi potrawami, charakterystycznymi dla poszczególnych części naszego kraju. Zawsze gdy na stole pojawiają się przede mną kolejne wazy, półmiski i talerze nachodzi mnie myśl o prawdziwym sensie naszego świętowania. I nie jest to bynajmniej myśl li tylko natury filozoficzno-religijnej, ale także natury…kulinarnej. Zastanawiam się bowiem jak ludzie świętowali ważne uroczystości w czasach gdy w betlejemskiej stajni przychodziło na świat to ważne dla historii świata dziecko. Zaś jako człowiek zajmujący się zawodowo badaniem przeszłości Bliskiego Wschodu wiem, że tamtejsza dieta przełomu er pozornie nie należała do obfitych, a różnorodność potraw na stołach, nawet świątecznych, może nam się, z dzisiejszej perspektywy, niesłusznie wydawać znacznie skromniejszą.

Czytaj dalej

Fitolity czyli od kiedy przyprawiamy…

Czy wyobrażacie sobie gotowanie bez przypraw? Moją wyobraźnię przerasta to zdecydowanie… :). A jednak przyprawy nadające smak i zapach naszym potrawom, kojarzące je z konkretnymi tradycjami kulinarnymi i sprowadzane często z odległych zakątków świata, są na tle historii ludzkości wynalazkiem stosunkowo młodym. Oczywiście o ile uznamy, że 6 tysięcy lat tradycji przyprawiania żywności to czas stosunkowo niedługi :).

Czytaj dalej

Brzoskwinie są z nami od milionów lat!

Niektóre, znane nam doskonale i lubiane przez nas rośliny, rosły na Ziemi na długo przed pojawieniem się na nim Homo sapiens. Kilka dni temu opublikowano wyniki badań prowadzonych od 2010 roku przez chińskich naukowców, z których wynika że odnaleźli oni najstarsze ślady brzoskwiń i datowali je wstępnie na okres…pliocenu. Najstarsze znane nauce owoce drzewa brzoskwiniowego mają zatem co najmniej 2,5 miliona lat i były świadkiem kształtowania się świata naszych odległych przodków z gatunku  Australopithecus!

Czytaj dalej

Sierp – przyjaciel pierwszych rolników

Sierp to narzędzie rolnicze i ogrodnicze powoli znikające z naszego świata. A w każdym razie ze świata Europejczyków. I choć w wielu miejscach na świecie (np. w egipskiej Delcie Nilu gdzie prowadzą wykopaliska archeolodzy z UJ) jest on nadal w użyciu to jednak jego kariera zdecydowanie zmierza do nieuchronnego końca. A przecież to właśnie krzemienny sierp posłużył neolitycznym rolnikom do zbierania wyhodowanych przez nich pierwszych zbóż (pisałem o nich tutaj), przyspieszając ich pracę w sposób znaczący i wprowadzając do ludzkiej kultury nowy element –  technologię rolniczą.

Czytaj dalej

„Ten, który należy do Pszczoły…”

Nikt z nas nie ma chyba wątpliwości co do wartości miodu i innych produktów pszczelich. Kilka dni temu w czasopiśmie Nature opublikowano wyniki badań, z których wynika dość jasno, że człowiek bardzo wcześnie zainteresował się owocami pszczelej pracy. Badania te pokazały dość jasno, że już około 7 tysiąclecia p.n.e. wykorzystywano wosk i zapewne także miód.

Czytaj dalej

Śladami Apicjusza…

Każdy kto kocha kuchnię musi kiedyś odkryć Apicjusza! Ja właśnie go odkrywam (czego trochę się wstydzę bo jako archeolog powinienem był chyba odkryć go wcześniej…:)) i pewnie jeszcze długo będę pod jego wrażeniem. Rzymski kucharz i sybaryta, z czasów końca republiki, pozostawił nam całkiem pokaźny zbiór informacji przepisów, z których śmiało można korzystać choć niektóre składniki trudno będzie dziś zdobyć :).

Czytaj dalej

COPYRIGHTED by "SMAK CZASU" &